Do przestrzeni publicznej trafił projekt porozumienia przygotowany przez Zarząd JSW S.A., który zakłada daleko idące zawieszenie i ograniczenie obowiązujących świadczeń pracowniczych w latach 2025–2028. Dokument ten, przedstawiany jako element ratowania płynności finansowej spółki i ochrony miejsc pracy, w rzeczywistości w całości przenosi ciężar kryzysu finansowego na pracowników. Z perspektywy załogi kopalń JSW, w tym KWK Pniówek, jest to propozycja o fundamentalnym znaczeniu, ponieważ ingeruje w podstawowe elementy wynagrodzenia oraz obowiązujące gwarancje zatrudnienia.
Co zakłada projekt porozumienia
Projekt porozumienia próbuje opierać się na przepisach Kodeksu pracy umożliwiających czasowe zawieszenie stosowania niektórych postanowień układów zbiorowych i porozumień. W praktyce oznacza to, że Zarząd JSW S.A. proponuje zawieszenie lub ograniczenie szeregu świadczeń, które przez lata stanowiły integralną część warunków pracy w spółce.
Najdalej idącym zapisem jest zawieszenie gwarancji niezmienności warunków umów o pracę wynikających z Porozumienia Zbiorowego z 31 marca 2021 r. To właśnie te gwarancje miały być fundamentem stabilności zatrudnienia po wcześniejszych restrukturyzacjach. Ich czasowe uchylenie oznacza, że pracownicy tracą realną ochronę przed pogorszeniem warunków pracy.
Projekt przewiduje również zawieszenie wypłaty 14. pensji na lata 2025–2027, ograniczenie nagrody barbórkowej do 30% należnych świadczeń za 2026 rok oraz całkowite zawieszenie barbórki i ekwiwalentu barbórkowego w latach 2027–2028. Dodatkowo zawieszeniu ma ulec deputat węglowy, świadczenia z Karty Górnika, a także dotychczasowe, korzystniejsze zasady wynagradzania za czas choroby i urlopu. Trzeba tu też wskazać, że zaprezentowany projekt ingeruje w prawa do niektórych świadczeń już nabytych.
Zmiany dotyczą również zasad wynagradzania za pracę w niedziele i święta oraz wysokości posiłków profilaktycznych, które mają zostać powiązane z minimalnym wynagrodzeniem w sposób mniej korzystny niż dotychczas.
Argumentacja Zarządu
Zarząd JSW S.A. uzasadnia projekt porozumienia „bardzo trudną sytuacją ekonomiczną” spółki oraz ryzykiem utraty płynności finansowej. W preambule dokumentu wprost wskazuje się możliwość problemów z wypłatą wynagrodzeń, jeśli nie dojdzie do istotnego obniżenia kosztów pracy. Jednocześnie Zarząd deklaruje, że zawarcie porozumienia jest warunkiem uzyskania finansowania zewnętrznego, w tym pożyczki z Funduszu Reprywatyzacji w wysokości 2,9 mld zł.
W projekcie zapisano wprost, że środki te mają zostać uruchomione pod warunkiem akceptacji przez organizacje związkowe ograniczeń kosztów pracy. Oznacza to, że odpowiedzialność za decyzje finansowe i strategiczne spółki zostaje wprost przeniesiona na stronę społeczną.
Konsekwencje dla pracowników
Z punktu widzenia pracowników skutki proponowanego porozumienia są jednoznaczne. Dochodzi do realnego i długotrwałego obniżenia wynagrodzeń, utraty świadczeń o charakterze socjalnym oraz osłabienia ochrony zatrudnienia. Co istotne, większość zawieszeń ma obowiązywać aż do końca 2028 roku, a jedyną „rekompensatą” jest zapis o możliwości wypłaty zawieszonych świadczeń w przyszłości – bez odsetek i wyłącznie w przypadku poprawy sytuacji finansowej spółki.
W praktyce oznacza to, że pracownicy mają finansować bieżące funkcjonowanie JSW S.A., nie mając żadnej gwarancji odzyskania utraconych środków. Projekt nie zawiera mechanizmów rzeczywistej kontroli realizacji planu naprawczego ani jasnych kryteriów oceny poprawy sytuacji ekonomicznej.
Brak równowagi stron
Projekt porozumienia pokazuje wyraźną nierównowagę pomiędzy stronami. Po stronie Zarządu pozostaje swoboda decyzyjna, możliwość renegocjacji zapisów oraz kontrola nad informacją ekonomiczną. Po stronie pracowników – obowiązek poniesienia natychmiastowych i wymiernych strat finansowych.
Szczególnie niepokojący jest fakt, że zawieszenie gwarancji wynikających z wcześniejszych porozumień ma być uznane za „konieczne” w imię ochrony miejsc pracy, mimo że to właśnie Zarząd odpowiada za wieloletnie decyzje strategiczne, inwestycyjne i organizacyjne, które doprowadziły spółkę do obecnej sytuacji.
Stanowisko Związku
Związek Zawodowy Jedność KWK Pniówek stoi na stanowisku, że projekt porozumienia w obecnym kształcie nie może być uznany za uczciwy kompromis. Jest to dokument jednostronny, oparty na założeniu, że najłatwiejszym i najszybszym sposobem ratowania spółki jest sięgnięcie po środki pracowników.
Ochrona miejsc pracy nie może polegać wyłącznie na zawieszaniu praw pracowniczych i świadczeń wypracowanych przez lata. Jeżeli Zarząd JSW S.A. oczekuje odpowiedzialności i solidarności od załogi, to w pierwszej kolejności powinien przedstawić realny, wiarygodny plan naprawczy oraz wziąć odpowiedzialność za skutki własnych decyzji. W przeciwnym razie proponowane porozumienie staje się nie narzędziem ratunkowym, lecz kolejnym etapem przerzucania kosztów kryzysu na pracowników.
